कञ्चनरुपमा पत्रकारविरुद्धको ‘कथित’ खेल : पाँच महिनाको तलब रोकिन्छ, दोषचाहिँ पत्रकार ?

सप्तरी : सप्तरीको कञ्चनरुप नगरपालिका पछिल्ला दिनहरूमा एकपछि अर्को विवादको केंद्रबिन्दु बन्दै आएको छ। कर्मचारीहरूको पाँच महिनादेखिको तलब रोकिएको गम्भीर विषयलाई समाधान गर्ने सट्टा, नगरपालिका नेतृत्व र केही कर्मचारीहरू पत्रकारमाथि नै दोष थोपर्ने दिशातर्फ उन्मुख हुँदै गएका छन्। यसरी पत्रकारलाई ‘कथित’ भनेर बदनाम गर्नु मात्र गैरजिम्मेवार प्रवृत्ति होइन, प्रेस स्वतन्त्रतामाथिको प्रत्यक्ष प्रहार पनि हो।

पत्रकारविरुद्ध कर्मचारीहरूको विज्ञप्ति : भाषिक आक्रोश कि बदनाम अभियान ?

नगरपालिकाका कर्मचारीहरूले नेपाल पत्रकार महासंघलाई पठाएको पत्रमा प्रयोग भएका शब्दहरू स्वयं विवादित छन्। पत्रमा उल्लेख छ—
“पत्रकारिता तथा कथित पत्रकारको नाममा... लात्तिले हानेर ढोका खोलि...”
“पत्रकारिताको नाममा भईरहेको ज्यादति तत्काल बन्द गरियोस्, कथित पत्रकार कैलाश कुमार माझीलाई कडा कारवाही गरियोस्।”
पत्रकारलाई ‘कथित’ भन्नु, पत्रकारितालाई ‘ज्यादति’ भन्नु— यी शब्दहरू केवल व्यक्तिको पहिचानमाथि प्रहार होइनन्; संविधानले दिएको प्रेस स्वतन्त्रतामाथि पनि चुनौती हुन्।
नेपालमा पत्रकार नियमनका स्पष्ट संरचना छन्— प्रेस काउन्सिल नेपाल, पत्रकार महासंघ, कानुनी प्रक्रिया। पत्रकारले गल्ती गरे पनि कारवाही गर्ने अधिकार यिनै निकायमा हुन्छ, कुनै कर्मचारी समूह वा नगरप्रमुखको व्यक्तिगत आवेगमा होइन।

महत्वपूर्ण विरोधाभास : एक महिनाअघि प्रशंसा, आज बदनाम ?

एक महिना अघि यही नगरपालिका प्रमुख ललन प्रसाद गुप्ताले पत्रकार कैलाश माझीलाई फेसबुक लाइभमै “दिवाकर साहपछि सक्षम पत्रकार भनेकै कैलाश माझी” भनेर सार्वजनिक प्रशंसा गरेका थिए।
आज त्यो पत्रकारलाई नै ‘कथित’ भनेर घेराबन्दी गरिनु—
यसले देखाउँछ, समस्या पत्रकार होइनन्; समस्या छानिएको रिपोर्ट र उजागर भएको तथ्यप्रति नेतृत्वको असहिष्णुता हो।

वास्तविक समस्या–—नेतृत्वको दुरव्यवहार, कर्मचारीको पीडा र जिम्मेवारीबाट पलायन

नगर प्रमुख गुप्तामाथि अहिले दर्जनौँ आरोप लाग्दै आएका छन्—
प्रमुख प्रशासकीय अधिकृतमाथि कुटपिट
उप–प्रमुखसँग दुव्र्यवहार
कार्यालय सहयोगीमाथि कुटपिट
पत्रकारमाथि दुर्व्यवहार
उप–प्रमुखद्वारा दायर ४ वटा अवहेलनाका मुद्दा
यतिबेला कर्मचारीहरू पाँच महिनादेखि तलब नपाएर पीडित छन्।
तर त्यो जिम्मेवारी पत्रकारमाथि थोपर्नु ?
यो तथ्यहीन मात्र होइन—प्रतिकार टार्ने प्रयास जस्तो देखिन्छ।
पत्रकारहरूले पालिकाको दुरावस्था, नागरिक सेवामा गिरावट, आर्थिक अव्यवस्था र तलब रोकिएको तथ्य सार्वजनिक गर्दै आएका खबरलाई नेतृत्व पचाउन नसकेको स्पष्ट प्रमाण यस घटनाबाट मिल्छ।
घटना छानबिन होस्, तर पत्रकार समुदायलाई बदनाम गर्ने खेल बन्द होस्
पत्रकार कैलाश माझी रिपोर्टिङका क्रममा गएको दिन जे घटना भयो— त्यो छानबिन योग्य विषय हो।
तर एउटा विवादलाई लिएर सम्पूर्ण पत्रकार समुदायमाथि आरोप लगाउनु, महासंघलाई दवाबमा पार्नु र ‘कथित’ जस्ता शब्द प्रयोग गर्नु अयोग्य र अस्वीकार्य छ।
अलोकित दैनिकका सम्पादक भोला पासवान भन्छन्—
“कर्मचारीलाई तलब नदिनेमानिसै दोषी हो, पत्रकार होइन। पत्रकारले मागेको सूचना त उनीहरूको हक हो। कमजोरी देखाउने काम नै पत्रकारको धर्म हो।”

यो भनाइले नै मूल समस्या देखाउँछ—
दोषी पत्रकार होइनन्, दोषी कमजोर संयन्त्र र गैरजिम्मेवार नेतृत्व हो।

स्पष्ट माग : सत्यलाई सत्य र गलतलाई गलत भन्न सक्ने वातावरण बनोस्

१. पत्रकारको पहिचान, मर्यादा र हकअधिकारको सम्मान गरियोस्।
२. पत्रकारले आचारसंहिता उल्लङ्घन गरे–नगरेको छानबिन सम्बन्धित कानुनी निकायले गरोस्।
३. पाँच महिनाको तलब किन रोकियो ? यसको जिम्मेवार कसले ? त्यो पहिचान गरियोस्।
४. कर्मचारीहरूले गलत नेतृत्वको दवाबमा नपरी वास्तविक समस्या पहिचान गर्नुस्।
५. नगरपालिकामा पारदर्शी, सुरक्षित र पेशागत वातावरण सुनिश्चित गरियोस्।
कञ्चनरुप नगरपालिका अहिले कानुनी, प्रशासनिक र नैतिक संकटको कठोर मोडमा छ। यस्तो समयमा पत्रकारमाथि दोष थोपर्ने होइन—समस्या समाधान गर्ने नेतृत्व र सुशासन आवश्यक हुन्छ।
सत्य बोल्ने कलमलाई ‘कथित’ भन्दै दबाउने प्रयास कुनै पनि प्रणालीका लागि खतरनाक संकेत हो।
पत्रकारिता दोषी होइन—दोषी छ गलत प्रणाली, गैरजिम्मेवार निर्णय र नेतृत्वको निरन्तर दमनकारी चरित्र।